Dwa podobne produkty, inny wpływ na środowisko? - analiza cyklu życia produktu, na przykładzie regranulatu z folii opakowaniowej

Wiele firm rozpoczyna proces ograniczania wpływu na środowisko od obliczenia śladu węglowego swojej organizacji. Taka analiza pokazuje, ile emisji gazów cieplarnianych wiąże się z działalnością całej firmy. Do jej przeprowadzenia wykorzystuje się  dane dotyczące zużycia energii i paliw po wybrane emisje w całym łańcuchu wartości. Klienci, partnerzy biznesowi i inwestorzy oczekują jednak coraz bardziej szczegółowych danych, które pozwalają podejmować świadome decyzje zakupowe i realizować własne cele klimatyczne. Jednym z narzędzi, które pomagają zdobyć takie informacje, jest analiza cyklu życia produktu, czyli LCA (ang. Life Cycle Assessment), a jej wynik pozwala nam określić jaki wpływ na środowisko ma konkretny produkt.

Jak wygląda analiza produktu?
Co ważne, ślad węglowy jest tylko jednym z elementów analizy LCA. Metodyka ta może obejmować również zużycie zasobów naturalnych, wykorzystanie wody czy powstawanie odpadów. Analiza może również obejmować różne etapy życia produktu. To, jak szeroki będzie jej zakres, zależy od celu badania oraz dostępności danych. Najczęściej stosuje się trzy podejścia:

•    Od kołyski do bramy (ang. cradle-to-gate) obejmuje etapy od pozyskania surowców aż do momentu, gdy gotowy produkt opuszcza zakład produkcyjny. Metoda jest stosowana wtedy, gdy producent nie ma wpływu na dalsze wykorzystanie produktu. Przykładem może być producent stali dostarczający swoje wyroby do różnych branż, gdzie sposób użytkowania i zagospodarowania produktu jest trudny do określenia.

•    Od kołyski do grobu (ang. cradle-to-grave) uwzględnia dodatkowo etap użytkowania produktu oraz jego zagospodarowanie po zakończeniu eksploatacji. Takie podejście wykorzystuje się, gdy możliwe jest prześledzenie całego cyklu życia produktu, np. w przypadku sprzętu AGD lub opakowań.

•    Od kołyski do kołyski (ang. cradle-to-cradle) koncentruje się na ponownym wykorzystaniu materiałów po zakończeniu użytkowania produktu. Metoda sprawdza się szczególnie w gospodarce o obiegu zamkniętym, gdzie materiały wracają do obiegu jako surowiec do produkcji nowych wyrobów.

Teoretyczne założenia na praktycznym przykładzie 
Aby pokazać, jak wygląda LCA w praktyce, przyjrzyjmy się analizie wykonanej dla regranulatu LDPE produkowanego w naszym oddziale we Wschowie z odpadu folii opakowaniowej. W jego przypadku zastosowaliśmy podejście „od kołyski do bramy” (ang. cradle-to-gate), które obejmuje etapy od pozyskania odpadu folii opakowaniowej, przez jej transport i przetwarzanie, aż do wyprodukowania gotowego regranulatu. Analiza została wykonana dla jednej tony produktu.

W wyniku analizy, okazało się, że wykorzystanie surowca wtórnego powoduje, że całkowity ślad węglowy wyniósł 762,9 kg CO₂e na tonę produktu. Dla porównania, produkcja jednej tony granulatu LDPE z surowca pierwotnego wiąże się z emisją około 2900 kg CO₂e. Oznacza to, że ślad węglowy badanego regranulatu jest niemal czterokrotnie niższy niż ślad węglowy granulatu produkowanego z surowców pierwotnych. To pokazuje, jak duże znaczenie dla wpływu produktu na środowisko ma wykorzystanie materiałów pochodzących z recyklingu.

Gdzie powstają emisje?
Jedną z zalet analizy LCA jest możliwość określenia, na których etapach cyklu życia produktu generowane są największe emisje. W przypadku naszego regranulatu:
•    na etapie pozyskania surowca nie wygenerowano emisji. Jest to bezpośredni rezultat zastosowania odpadu folii LDPE jako surowca wtórnego,
•    transport (upstream i downstream) stanowił około 5% śladu węglowego,
•    około 95% emisji wystąpiło w procesie produkcyjnym.

Oznacza to, że kluczowym czynnikiem wpływającym na wynik są procesy związane z przetwarzaniem materiału, takie jak mycie, suszenie czy granulacja.

To cenna informacja, wskazująca obszary, w których można szukać dalszych możliwości ograniczania emisji, np. w zakresie zmiany źródeł energii.

Od raportowania do podejmowania decyzji
Stale obserwujemy rozwój raportowania danych i informacji z obszaru zrównoważonego rozwoju. Analiza cyklu życia produktu jest kolejnym elementem układanki, a jeszcze kilka lat temu była wykorzystywana głównie przez specjalistów zajmujących się środowiskiem. Dziś staje się coraz częściej narzędziem wspierającym podejmowanie decyzji biznesowych. Firmy wykorzystują dane LCA w procesie wyboru dostawców czy realizacji własnych strategii klimatycznych. LCA pomaga zastąpić deklaracje mierzalnymi danymi, pokazując rzeczywisty wpływ produktu na środowisko, ograniczając ryzyko wystąpienia greenwashingu.

Wyniki przeprowadzonej analizy wskazują, że rozwiązania wpisujące się w gospodarkę o obiegu zamkniętym mogą wiązać się z niższym śladem węglowym produktów. Dane tego typu pomagają firmom lepiej zrozumieć wpływ wykorzystywanych materiałów oraz podejmować decyzje oparte na mierzalnych informacjach środowiskowych.